(19.04 uur aan de vooravond van een vroege dienst naar Hamburg en Kristiansand)

Een rare gewaarwording. Als je lichaam sneller reist  dan je geest kan bevatten. Als dat in de tijd betreft, noemen we dat een jetlag. Menigeen welbekend. Maar wat nou als het om een misbesef in plaats gaat? Dat je even niet meer weet waar je bent, of waar je lichaam geweest is?

-oOo-

Een jetlag kan worden ervaren bij het doorkruisen van een aantal verschillende tijdszones, na een lange vliegreis. Je innerlijke biologische klok raakt van slag. Het circadiane ritme (moeilijk woord!), dat je slaap- en waaktijd regelt op basis van licht en donker, wordt verstoord. Met de daaruit voortvloeiende slechte (kortere) nachtrust, veranderde eetlust, vermoeidheid en verlies van concentratie als gevolg. Een Transatlantische Kater. Op de kortere Europese vluchten die ik uitvoer zijn jetlags natuurlijk niet aan de orde. In Engeland is het één uur vroeger, in Rîga eentje later. Geen last.

De desoriëntatie in tijd die ik ervaar is louter omdat er soms belachelijk vroeg moet worden opgestaan. Maar dat doe ik mijzelf aan, niet de veranderde tijd. Want ook in Düsseldorfse tijd is het nog steeds holst van de nacht. Zoals jullie weten verlaat ik regelmatig mijn fijne bedje voor dag en dauw rond vier uur duisternis. Ontbijt om kwart voor vijf. Een half uur soezen in de taxi en om zes uur de passagiers boarden. Logischerwijs begint m’n maag dan ook rond een uur of tien flink te knorren voor een prelunch. En tijdens de middagse theetijd reeds onophoudelijk te smeken om avondeten. Door de opgebouwde slaapschuld (ik slaap altijd korter en slechter op vroege diensten) ben ik sneller vermoeid. Vechten tegen de knikkebol. Ruim twintig procent van de incidenten in de luchtvaart zijn gerelateerd aan vermoeidheid. Koppie erbij dus! Koffie erbij dus! Maar een rasechte jetlag komt in mijn boekje (nog) niet voor.

Wel heb ik regelmatig last van de ‘geen benul’ in plaats. Andere reislustigen zullen dat vast herkennen. Je weet even niet meer waar je allemaal geweest bent. Elke week heb ik wel een dag waarop ik fysiek aanwezig ben in vier verschillende landen. Vorige week bijvoorbeeld nog. Op één dag in Nederland, Duitsland, Frankrijk en Noorwegen. De dag daarop ook nog in België en Oostenrijk. Met een paar dagen achtereenvolgende arbeid kan die lijst flink oplopen. Mentaal soms niet bij te houden. Het is dan ook niet gek dat ik af en toe niet weet waar ik uithang of -gehangen heb. Het is wel eens gebeurd dat ik na de landing in Hamburg tijdens mijn speech ‘welkom in Bristol’ heb gezegd, terwijl we toch echt in Duitsland waren. Bij het uitchecken op Schiphol worden we wel eens extra gecontroleerd op geïmporteerde goederen, dan gepaard gaande met de vraag waar je vandaan komt. Waar ik vannacht heb overnacht? Geen flauw idee. Ik moet daar vaak serieus over nadenken, wat wel eens argwaan wil opwekken bij de douanebeambten. ”Sorry! Maar na het croissantje in Toulouse heb ik al weer drie vluchten gedaan, nummer twaalf, dertien en veertien van deze week. Ik laat u graag de inhoud van mijn koffer zien…”

Zou er al een naam voor bestaan? Dat onbenul in plaats. Plonbenul misschien? Ik kon het niet vinden. Wat dachten jullie anders van: Stadsabuis? Of misschien moet het iets Engels zijn; Townblank? Citygap?  Ik wil het graag het publiek vragen. Pakt u de stemkastjes er maar vast bij.

Zaterdagavond. Morgen gaat mijn wekker weer om vier uur. Ik moet op de een of andere manier slaap zien op te wekken. Over een uurtje moet ik eigenlijk al naar bed, wil ik de acht uur nog halen. Beker warme melk met honing. In mijn eigen bed. Niks per abuis. Dáár kan geen verwarring over bestaan…